Δαπάνες υγείας

Εισαγωγή

Το 2024, η συνολική τρέχουσα δαπάνη υγείας στην Ελλάδα έφτασε τα 19,9 δισ. ευρώ, από 18,9 δισ. το 2023. Αντιστοιχούσε σε 1.915 ευρώ ανά κάτοικο.

Στο παρακάτω λήμμα παρουσιάζουμε την εξέλιξη των δαπανών υγείας στην Ελλάδα και εξετάζουμε πώς χρηματοδοτούνται, διακρίνοντας μεταξύ δημόσιας και υποχρεωτικής χρηματοδότησης, εθελοντικής χρηματοδότησης και άμεσων πληρωμών των νοικοκυριών.

Στην Ελλάδα, οι άμεσες πληρωμές των νοικοκυριών αποτελούν σημαντικό μέρος της δαπάνης υγείας. Το 2023 αντιστοιχούσαν στο 34% της συνολικής τρέχουσας δαπάνης, έναντι 15% στην ΕΕ. Παράλληλα, η Ελλάδα έχει χαμηλότερη συνολική δαπάνη υγείας ανά κάτοικο σε όρους αγοραστικής δύναμης, αλλά υψηλότερες άμεσες πληρωμές των νοικοκυριών.

Μεθοδολογία

Τα στοιχεία προέρχονται από τη Eurostat και καταρτίζονται σύμφωνα με το System of Health Accounts 2011 (SHA 2011), το διεθνές πλαίσιο που χρησιμοποιείται για την καταγραφή και σύγκριση των δαπανών υγείας μεταξύ χωρών.

Η τρέχουσα δαπάνη υγείας περιλαμβάνει τις δαπάνες για τις υπηρεσίες και τα αγαθά υγείας που χρησιμοποιούνται μέσα σε ένα έτος, όπως ιατρικές επισκέψεις, νοσοκομειακή περίθαλψη και φάρμακα. Δεν περιλαμβάνει επενδύσεις σε πάγια, όπως η κατασκευή ή η ανακαίνιση νοσοκομείων και η αγορά μεγάλου ιατρικού εξοπλισμού, οι οποίες καταγράφονται χωριστά.

Οι δαπάνες χωρίζονται ανάλογα με το ποιος χρηματοδοτεί την υγεία. Η δημόσια και υποχρεωτική χρηματοδότηση περιλαμβάνει, για παράδειγμα, δαπάνες που καλύπτονται από το κράτος ή την υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση, όπως μέσω του ΕΟΠΥΥ. Η εθελοντική χρηματοδότηση αφορά κυρίως την προαιρετική ιδιωτική ασφάλιση υγείας. Οι άμεσες πληρωμές των νοικοκυριών περιλαμβάνουν όσα πληρώνουν οι πολίτες απευθείας, όπως μια ιδιωτική ιατρική επίσκεψη, μια εξέταση ή τη συμμετοχή στην αγορά φαρμάκων.

Τα ποσά σε ευρώ εκφράζονται σε τρέχουσες τιμές και επομένως οι μεταβολές τους διαχρονικά δεν είναι προσαρμοσμένες για τον πληθωρισμό. Για τις συγκρίσεις μεταξύ χωρών χρησιμοποιούνται και οι μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές στο επίπεδο τιμών.

Η εξέλιξη των δαπανών υγείας

Η συνολική τρέχουσα δαπάνη υγείας μειώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Από 22,3 δισ. ευρώ το 2009 υποχώρησε στα 14,0 δισ. ευρώ το 2014, μια ονομαστική μείωση περίπου 37%.

Από το 2014 και μετά, η δαπάνη ακολούθησε ανοδική πορεία. Το 2019 είχε φτάσει τα 15,0 δισ. ευρώ, το 2022 τα 17,6 δισ. και το 2024 τα 19,9 δισ. ευρώ. Παρά την αύξηση των τελευταίων ετών, το ονομαστικό ποσό του 2024 παρέμενε περίπου 11% χαμηλότερο από το 2009.

Η κατά κεφαλήν δαπάνη υγείας, δηλαδή η συνολική δαπάνη που αναλογεί ανά κάτοικο στην Ελλάδα, έφτασε τα 1.915 ευρώ το 2024, από 1.819 ευρώ το 2023, σημειώνοντας αύξηση 5,3%. Σε σύγκριση με το 2019, όταν ανερχόταν σε 1.415 ευρώ ανά κάτοικο, ήταν αυξημένη κατά 35,4%. Τα ποσά εκφράζονται σε τρέχουσες τιμές, επομένως οι αυξήσεις αυτές είναι ονομαστικές και δεν έχουν προσαρμοστεί για τον πληθωρισμό.

Χαμηλότερη η κατά κεφαλήν δαπάνη υγείας στην Ελλάδα

Για τη σύγκριση με την ΕΕ χρησιμοποιούμε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές στο επίπεδο τιμών.

Το 2023, η συνολική δαπάνη υγείας στην Ελλάδα αντιστοιχούσε σε 2.187 PPS ανά κάτοικο, έναντι 3.711 PPS στην ΕΕ. Η κατά κεφαλήν δαπάνη στην Ελλάδα ήταν περίπου 41% χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η διαφορά παραμένει μεγάλη σε όλη την περίοδο για την οποία υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία. Το 2014, η δαπάνη ήταν 1.477 PPS ανά κάτοικο στην Ελλάδα, έναντι 2.657 PPS στην ΕΕ, δηλαδή περίπου 44% χαμηλότερη. Έως το 2023, η κατά κεφαλήν δαπάνη αυξήθηκε τόσο στην Ελλάδα όσο και στην ΕΕ, με τη διαφορά να περιορίζεται ελάχιστα.

Πώς χρηματοδοτείται η δαπάνη υγείας

Πέρα από το συνολικό ύψος των δαπανών, έχει σημασία και το πώς χρηματοδοτείται το σύστημα υγείας. Το μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης στην Ελλάδα καλύπτεται από δημόσια και υποχρεωτικά σχήματα, ενώ σημαντικό μέρος πληρώνεται απευθείας από τα νοικοκυριά.

Το 2023, τα δημόσια και υποχρεωτικά σχήματα χρηματοδότησης κάλυπταν το 61,1% της συνολικής τρέχουσας δαπάνης υγείας στην Ελλάδα, έναντι 80,7% στην ΕΕ. Αντίθετα, η ιδιωτική και λοιπή εθελοντική χρηματοδότηση είχε παρόμοιο βάρος, αντιστοιχώντας στο 4,6% στην Ελλάδα και στο 4,4% στην ΕΕ.

Η διαφορά εντοπίζεται κυρίως στη σχέση μεταξύ δημόσιας και υποχρεωτικής χρηματοδότησης και άμεσων πληρωμών των νοικοκυριών. Στην Ελλάδα, μικρότερο μέρος της συνολικής δαπάνης καλύπτεται από δημόσια και υποχρεωτικά σχήματα και μεγαλύτερο μέρος καταβάλλεται απευθείας από τα νοικοκυριά.

Η εικόνα αυτή δεν αφορά μόνο το 2023. Από το 2014 έως το 2023, το μερίδιο της δημόσιας και υποχρεωτικής χρηματοδότησης στην Ελλάδα παρέμεινε σταθερά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Περίπου το ένα τρίτο των δαπανών υγείας πληρώνεται άμεσα από τα νοικοκυριά

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι άμεσες πληρωμές των νοικοκυριών, καθώς στην Ελλάδα καλύπτουν πολύ μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης υγείας από ό,τι στις περισσότερες χώρες της ΕΕ.

Σε όρους αγοραστικής δύναμης, οι άμεσες πληρωμές το 2023 αντιστοιχούσαν σε 750 PPS ανά κάτοικο στην Ελλάδα, έναντι 551 PPS στην ΕΕ. Έτσι, παρότι η συνολική κατά κεφαλήν δαπάνη υγείας ήταν περίπου 41% χαμηλότερη στην Ελλάδα, οι άμεσες πληρωμές των νοικοκυριών ήταν περίπου 36% υψηλότερες.

Η διαφορά είναι ακόμη μεγαλύτερη όταν εξετάσουμε τις άμεσες πληρωμές ως ποσοστό της συνολικής δαπάνης υγείας. Το 2023, αντιστοιχούσαν στο 34,3% στην Ελλάδα, έναντι 14,9% στην ΕΕ.

Το 2023, η Ελλάδα είχε το τρίτο υψηλότερο ποσοστό άμεσων πληρωμών στην ΕΕ. Υψηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν μόνο στη Βουλγαρία και τη Λετονία, ενώ στο άλλο άκρο το Λουξεμβούργο, η Γαλλία και η Κροατία βρίσκονταν κάτω από το 10%.

Διαχρονικά, το ποσοστό των άμεσων πληρωμών στην Ελλάδα έχει υποχωρήσει, αλλά παραμένει πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Από 37,2% το 2014 μειώθηκε στο 33,6% το 2019 και κινήθηκε κοντά στο 33%-34% τα επόμενα χρόνια, φτάνοντας το 34,3% το 2023. Στην ΕΕ, το αντίστοιχο ποσοστό μειώθηκε από 16,4% το 2014 σε περίπου 14,9% το 2023. Σε όλη την περίοδο, επομένως, το μερίδιο των άμεσων πληρωμών στην Ελλάδα παρέμεινε περίπου διπλάσιο ή και υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ.

H Ελλάδα συνδυάζει χαμηλότερη συνολική δαπάνη υγείας ανά κάτοικο με υψηλότερη επιβάρυνση των νοικοκυριών μέσω άμεσων πληρωμών. Η διαφορά αυτή δεν αφορά μόνο ένα συγκεκριμένο έτος, αλλά εμφανίζεται σταθερά σε όλη την περίοδο σύγκρισης με την ΕΕ. Έτσι, το βασικό χαρακτηριστικό της ελληνικής εικόνας δεν είναι μόνο το ύψος της δαπάνης, αλλά κυρίως ο τρόπος με τον οποίο αυτή κατανέμεται μεταξύ δημόσιας χρηματοδότησης και άμεσων πληρωμών των πολιτών.

Πηγές

[1] Eurostat: Health care expenditure by financing scheme (hlth_sha11_hf)

https://greeceinfigures.com/dapanes-ugeias

Διονύσης Κουλλόλλι (9 Σεπ 2026) - "Δαπάνες υγείας" Δημοσιεύθηκε στο GreeceInFigures.com. Πηγή: https://greeceinfigures.com/dapanes-ugeias

@article{gif-dapanes-ugeias,
    author = {Διονύσης Κουλλόλλι},
    title = {Δαπάνες υγείας},
    journal = {Greece in Figures},
    year = {2026},
    note = {https://greeceinfigures.com/dapanes-ugeias}
}