Πληθωρισμός

Διονύσης Κουλλόλλι

Τελευταία Ενημέρωση: 11/23/2021

Εισαγωγή

Σε μια οικονομία οι τιμές τις των αγαθών και των υπηρεσιών μπορούν πάντα να αλλάξουν. Κάποιες τιμές αυξάνονται, κάποιες άλλες μειώνονται. Ο πληθωρισμός εμφανίζεται όταν υπάρχει γενικευμένη αύξηση των τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών, και όχι μόνο συγκεκριμένων πραγμάτων. Όταν έχουμε πληθωρισμό, τότε η αγοραστική αξία του νομίσματος μειώνεται. Αυτό σημαίνει ότι με 1 ευρώ σήμερα μπορούμε να αγοράζουμε λιγότερα αγαθά και υπηρεσίες από εχθές. Σε αυτό το λήμμα παρακολουθούμε την εξέλιξη του πληθωρισμού στην Ελλάδα.

Πως υπολογίζεται;

Τα αγαθά και οι υπηρεσίες που καταναλώνονται από τα νοικοκυριά στη διάρκεια ενός έτους αντιπροσωπεύονται από ένα “καλάθι” ειδών. Το καλάθι αυτό περιέχει είδη καθημερινής χρήσης (π.χ. τρόφιμα, εφημερίδες και βενζίνη), διαρκή αγαθά (π.χ. είδη ένδυσης, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και πλυντήρια) και υπηρεσίες (π.χ. κομμωτήρια, ασφάλειες και ενοικιαζόμενες κατοικίες). Κάθε προϊόν έχει μια τιμή. Ο ετήσιος ρυθμός πληθωρισμού είναι η τιμή του συνολικού καλαθιού ένα συγκεκριμένο μήνα σε σύγκριση με την τιμή που είχε τον ίδιο μήνα ένα έτος νωρίτερα. Για παράδειγμα αν ο πληθωρισμός για ένα μήνα ειναι 2%, σημαίνει πως δαπανούμε 2% περισσότερα χρήματα για τα ίδια προϊόντα σε σχέση με τον ίδιο μήνα το προηγούμενο χρόνο.

Στην ευρωζώνη, ο πληθωρισμός των τιμών μετριέται με βάση τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (Εν.ΔΤΚ). Η επίδραση της μεταβολής μίας μόνο τιμής στον Εν.ΔΤΚ εξαρτάται από το πόσα χρήματα δαπανούν τα νοικοκυριά, κατά μέσο όρο, για κάθε προϊόν στο καλάθι ειδών. Το κάθε προϊόν έχει ένα συντελεστή στάθμισης ο οποίος αντανακλά τις μεταβαλλόμενες καταναλωτικές τάσεις. Για παράδειγμα, o καφές έχει συντελεστή στάθμισης 0,4%. Επομένως, οποιαδήποτε μεταβολή της τιμής του δεν θα έχει μεγάλο αντίκτυπο στον συνολικό Εν.ΔΤΚ. Αντιθέτως, η βενζίνη (όπως και τα άλλα καύσιμα) έχει συντελεστή στάθμισης 4,6%, άρα ο αντίκτυπος που θα έχει η μεταβολή της τιμής της στον Εν.ΔΤΚ θα είναι περίπου δέκα φορές μεγαλύτερος από αυτόν του καφέ. O Εν.ΔΤΚ καταρτίζεται με τέτοιο τρόπο ώστε οι τιμές του πληθωρισμού για κάθε χώρα της Ε.Ε. να είναι συγκρίσιμες [1].

Το ποσοστό του πληθωρισμού που δημοσιεύει η ΕΛΣΤΑΤ κάθε μήνα υπολογίζεται με βάση το Δείκτη Τιμών Καταναλωτή ο οποίος παρουσιάζει ορισμένες διαφορές σε σχέση με τον ΕΝ.ΔΤΚ που χρησιμοποείται απο την Ε.Ε., με αποτέλεσμα να παρατηρούνται μικρές διαφορές.

Είναι ο πληθωρισμός θεμιτός;

Ο πληθωρισμός είναι ένα αμφιλεγόμενο φαινόμενο. Θεωρητικά όταν η οικονομία δεν λειτουργεί στο μέγιστο των δυνατοτητων της (ανεργία, χαμηλή παραγωγή κτλ), ο πληθωρισμός συμβάλλει στην αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας. Τα περισσότερα χρήματα στην αγορά μεταφράζονται σε αύξηση των δαπανών, δηλαδή αύξηση της συνολικής ζήτησης για αγαθά και υπηρεσίες. Η αυξημένη ζήτηση, οδηγεί σε αύξηση της παραγωγής για να καλυφθουν οι αναγκες της αγοράς.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική τράπεζα (ΕΚΤ) έχει θέσει σαν στόχο να διατηρεί τις τιμές σταθερές, να μην αυξάνονται δηλαδή σημαντικά, ενώ θα πρέπει να αποφεύγονται επίσης παρατεταμένες περίοδοι πτώσης των τιμών (αποπληθωρισμός). Ο υψηλός πληθωρισμός μπορεί να οδηγήσει σε ένα φαύλο κύκλο αυξησεων των τιμών, έχοντας άμεση επίπτωση στην αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Με τα ίδια χρήματα πλεόν, αγοράζουν λιγότερα προιοντα. Σε αντίθεση ο αποπληθωρισμός ενώ παροδικά αυξάνει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, μπορεί να επηρεάσει αρνητικα τις επιχειρήσεις, την ανεργία και τις δημόσιες δαπάνες. Η οικονομία θα αρχίσει να επιβραδύνεται καθώς οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις μειώνουν τις δαπάνες και τις επενδύσεις τους.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, ο χαμηλός πληθωρισμός διασφαλίζει ότι η οικονομία αναπτύσσεται, ενώ ταυτόχρονα οι θέσεις εργασίας είναι ασφαλείς και ότι η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών αύριο θα είναι περίπου ίδια όπως σήμερα. [3]

Πληθωρισμός στην Ελλάδα

Το Σεπτέμβριο του 2021 ο πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 1,9%, αυξημένος κατά μισή μονάδα σε σχέση με τον Αύγουστο. Το ποσοστό αυτό είναι το τρίτο μικρότερο στην Ε.Ε (μ.ο. 3,4%). Το ποσοστό αυτό προέκυψε από αύξηση στις τιμές των προϊόντων που ανήκουν στην ομάδα “Διατροφή και μη αλκοολούχα” της τάξεως του 3,45%, μεγαλύτερη κατα 1,14 μονάδες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (2,31%). Η μεγαλύτερη μεταβολή παρατηρείται στην ενέργεια, με τη συνολική αύξηση να φτάνει το 13,17%, μικρότερη κατά 3,65 μονάδες από ότι στην Ε.Ε (16,81%). Στις μεταφορές η αύξηση είναι 5,1% (4 μονάδες από τον Μ.Ο της Ε.Ε) και στη στέγαση 4,4% (-1,6 από τον Μ.Ο της Ε.Ε)

Πηγές

[1] Τι είναι ο πληθωρισμός; ( Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα: https://www.ecb.europa.eu/ecb/educational/hicp/html/index.el.html)

[2] Harmonised index of consumer prices (HICP) (prc_hicp) ( Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα :https://ec.europa.eu/eurostat/cache/metadata/EN/prc_hicp_esmshi_el.htm#annex1633429180129)

[3] Γιατί είναι σημαντική η σταθερότητα των τιμών; ( Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα: https://www.ecb.europa.eu/explainers/tell-me-more/html/stableprices.el.html)

© 2021 Greece in Figures. All Rights Reserved
Το Greece in Figures δε χρησιμοποιεί cookies και δε συλλέγει προσωπικά δεδομένα από τους επισκέπτες του.