Αμυντικές Δαπάνες

Με μια ματιά

• Συνολική δαπάνη 2025: 7,44 δισ. € (8,39 δισ. $), αύξηση 8,9% σε σχέση με το 2024 (6,83 δισ. €).
• Ως ποσοστό του ΑΕΠ: 2,99%, έναντι 2,18% του μέσου όρου της ΕΕ.
• Κατάταξη στην ΕΕ (% ΑΕΠ): 6η από τις 27 χώρες.
• Ως ποσοστό των δημοσίων δαπανών: 6,0%, 6η θέση στην ΕΕ.
• Ανά κάτοικο: περίπου 715 €.
• Σε σύγκριση με την Τουρκία: η Ελλάδα δαπανά μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ (2,99% έναντι 1,91%), αλλά η Τουρκία δαπανά 3,6 φορές περισσότερα σε απόλυτο ποσό (30,0 δισ. $).
• Κατανομή (Eurostat, 2024): 64% των βασικών αμυντικών δαπανών πηγαίνει σε αμοιβές προσωπικού και 13% σε επενδύσεις (εξοπλισμό, υποδομές). Στην ΕΕ τα ποσοστά είναι 43% και 26%.

Εισαγωγή

Οι αμυντικές δαπάνες δείχνουν πόσους πόρους διαθέτει ένα κράτος για τις ένοπλες δυνάμεις του και πώς αυτό επηρεάζει τον δημόσιο προϋπολογισμό. Σε αυτό το λήμμα, παρουσιάζουμε πόσα δαπανά η Ελλάδα για την άμυνα, πώς συγκρίνεται με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με τους γείτονές της, πώς εξελίχθηκαν οι δαπάνες από το 1980 και σε τι κατανέμονται.

Το 2025 η Ελλάδα δαπάνησε 7,44 δισ. € για την άμυνα, σύμφωνα με το SIPRI. Το ποσό αντιστοιχεί στο 2,99% του ΑΕΠ και στο 6,0% των συνολικών δαπανών της Γενικής Κυβέρνησης.

Σε σχέση με το 2024 (6,83 δισ. €) η δαπάνη αυξήθηκε κατά 8,9%. Σε σχέση με το 2015 (4,34 δισ. €) αυξήθηκε κατά 71%. Το υψηλότερο ποσό της τελευταίας δεκαπενταετίας καταγράφηκε το 2022, με 8,31 δισ. € (4,0% του ΑΕΠ), κυρίως λόγω πληρωμών για νέα οπλικά συστήματα, όπως τα μαχητικά Rafale.

Η Ελλάδα δαπανά για την άμυνα μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ από τον μέσο όρο της ΕΕ σε κάθε έτος από το 1980.

1980–1994: οι δαπάνες κυμαίνονταν από 3,5% έως 5,7% του ΑΕΠ. Το υψηλότερο ποσοστό καταγράφηκε το 1981 (5,7%).
1995–2009: κυμαίνονταν από 2,6% έως 3,6% του ΑΕΠ.
2010–2019: κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης μειώθηκαν σε 2,4%–2,7% του ΑΕΠ. Σε απόλυτο ποσό έπεσαν από 5,1 δισ. € (2011) σε 4,2 δισ. € (2014).
2020–2025: αυξήθηκαν ξανά, με κορύφωση το 2022 (4,0% του ΑΕΠ). Από το 2023 κυμαίνονται κοντά στο 3% του ΑΕΠ.

Τη δεκαετία του 1980 η Ελλάδα δαπανούσε σχεδόν διπλάσιο ποσοστό του ΑΕΠ από τον μέσο όρο της ΕΕ. Το 2025 η διαφορά είναι μικρότερη: η Ελλάδα δαπανά 1,4 φορές το ποσοστό της ΕΕ, επειδή πολλά κράτη μέλη αύξησαν τις αμυντικές τους δαπάνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Η Ελλάδα σε σύγκριση με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ως ποσοστό του ΑΕΠ, η Ελλάδα είναι 6η στην ΕΕ το 2025. Μπροστά της βρίσκονται η Πολωνία (4,50%), η Λετονία (3,61%), η Εσθονία (3,37%), η Δανία (3,25%) και η Λιθουανία (3,08%). Το 2024 η Ελλάδα ήταν 4η. Υποχώρησε δύο θέσεις επειδή η Δανία και η Λετονία αύξησαν τις δαπάνες τους ταχύτερα.

Ο μέσος όρος της ΕΕ ανήλθε σε 2,18% του ΑΕΠ το 2025, από 1,85% το 2024 και 1,30% το 2015. Τρεις χώρες δαπανούν λιγότερο από 1% του ΑΕΠ: η Ιρλανδία (0,22%), η Μάλτα (0,45%) και το Λουξεμβούργο (0,85%).

Σε απόλυτο ποσό, η Ελλάδα δαπάνησε 8,39 δισ. $ και είναι 10η στην ΕΕ. Οι μεγαλύτερες δαπάνες καταγράφονται στη Γερμανία (113,6 δισ. $), στη Γαλλία (68,0 δισ. $), στην Ιταλία (48,1 δισ. $) και στην Πολωνία (46,8 δισ. $).

Ως ποσοστό των συνολικών δημοσίων δαπανών, η Ελλάδα διαθέτει 6,0% στην άμυνα και είναι 6η στην ΕΕ, μετά την Πολωνία (9,0%), τη Λετονία (8,2%), τη Λιθουανία (7,6%), την Εσθονία (7,5%) και τη Δανία (6,6%). Ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 4,4%.

Η Ελλάδα σε σύγκριση με τους γείτονές της

Η Ελλάδα δαπανά το μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ από όλους τους γείτονές της. Το ποσοστό της είναι 1,6 φορές μεγαλύτερο από αυτό της Τουρκίας και περίπου 1,5 φορές μεγαλύτερο από αυτό της Βουλγαρίας, της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας.

Σε απόλυτο ποσό, η Τουρκία δαπανά πολύ περισσότερα: 30,0 δισ. $ το 2025, από 25,0 δισ. $ το 2024 και 15,8 δισ. $ το 2020. Το ποσό είναι 3,6 φορές μεγαλύτερο από της Ελλάδας. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, η Τουρκία ξεπέρασε την Ελλάδα για τελευταία φορά το 2019 (2,64% έναντι 2,60%).

Πώς κατανέμεται ο αμυντικός προϋπολογισμός της Ελλάδας;

Το 2024 οι τρεις βασικές κατηγορίες αμυντικών δαπανών στην Ελλάδα ήταν:

• Αμοιβές προσωπικού: 3,24 δισ. €, δηλαδή 64% του αθροίσματος των τριών κατηγοριών. Στην ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό είναι 43%. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, η Ελλάδα δαπανά για μισθούς στρατιωτικού προσωπικού υπερδιπλάσιο ποσοστό από τον μέσο όρο της ΕΕ (1,4% έναντι 0,6%). Το 13,2% όλων των αμοιβών που καταβάλλει το ελληνικό Δημόσιο αφορά την άμυνα, έναντι 5,6% στην ΕΕ.
• Ενδιάμεση ανάλωση: 1,11 δισ. €, ή 22% (ΕΕ: 31%). Περιλαμβάνει καύσιμα, συντήρηση, ανταλλακτικά και άλλα αγαθά και υπηρεσίες που δεν αποτελούν πάγιες επενδύσεις.
• Επενδύσεις: 673 εκατ. €, ή 13% (ΕΕ: 26%). Περιλαμβάνουν οπλικά συστήματα, πυρομαχικά, κτίρια και εγκαταστάσεις.

Οι επενδύσεις μεταβάλλονται έντονα από έτος σε έτος, επειδή η Eurostat καταγράφει τα οπλικά συστήματα όταν παραδίδονται και όχι όταν πληρώνονται. Για παράδειγμα, το 2021, έτος παράδοσης των πρώτων Rafale, οι επενδύσεις ανήλθαν σε 1,09 δισ. €. Το 2019 ήταν αρνητικές (−153 εκατ. €), δηλαδή οι διαθέσεις παγίων και η μείωση αποθεμάτων υπερέβησαν τις νέες αγορές.

Σημείωση για τα δεδομένα

Για τον υπολογισμό της συνολικής και της επιμέρους κατανομής των αμυντικών δαπανών, χρησιμοποιούνται δύο διαφορετικές πηγές δεδομένων: το Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) και η Eurostat αντίστοιχα. Αυτή η επιλογή οδηγεί σε διαφορές στους αναφερόμενους αριθμούς. Συγκεκριμένα, το SIPRI αναφέρει περίπου 2 δισ. ευρώ περισσότερες δαπάνες σε σύγκριση με τη Eurostat.

Παρόλο που τα δεδομένα της Eurostat προέρχονται απευθείας από τους εθνικούς λογαριασμούς και είναι αξιόπιστα, το SIPRI είναι ένα αναγνωρισμένο ίδρυμα που υπολογίζει επιπλέον δαπάνες, όπως συντάξεις στρατιωτικού προσωπικού και άλλες σχετικές δαπάνες που μπορεί να μην καταγράφονται στους εθνικούς λογαριασμούς. Αυτές οι πρόσθετες δαπάνες προέρχονται από πηγές όπως το ΝΑΤΟ, καθιστώντας τα δεδομένα του SIPRI επίσης αξιόπιστα.

Αποφασίσαμε, λοιπόν, να παρουσιάσουμε τη συνολική δαπάνη με βάση τα δεδομένα του SIPRI, ενώ την επιμέρους κατανομή των δαπανών με βάση τα δεδομένα της Eurostat, καθώς το SIPRI δεν παρέχει τέτοιου είδους λεπτομερή κατανομή.

Μπορείτε τα βρείτε περισσότερες λεπτομέρειες για τις πηγές του SIPRI εδώ.

Δεδομένα

Τα δεδομένα του λήμματος για τη συνολική δαπάνη προέρχονται από την παγκόσμια τράπεζα (datasets: MS.MIL.XPND.GD.ZS, MS.MIL.XPND.CN, MS.MIL.XPND.CD, MS.MIL.XPND.ZS), με αρχική πηγή το Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI). Τα δεδομένα για τις επιμέρους δαπάνες προέρχονται από τη Eurostat (dataset: gov_10a_exp). Όλα τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται στα γραφήματα του λήμματος είναι διαθέσιμα εδώ.

https://greeceinfigures.com/amyntikes-dapanes

Δημήτρης Μιχαηλίδης (10 Απρ 2025) - "Αμυντικές Δαπάνες" Δημοσιεύθηκε στο GreeceInFigures.com. Πηγή: https://greeceinfigures.com/amyntikes-dapanes

@article{gif-amyntikes-dapanes,
    author = {Δημήτρης Μιχαηλίδης},
    title = {Αμυντικές Δαπάνες},
    journal = {Greece in Figures},
    year = {2025},
    note = {https://greeceinfigures.com/amyntikes-dapanes}
}